على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

919

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بزعفران . و بكاسهء خرد آب خوردن . و يا كمتر از سيرى آب خوردن يق تغمر البعير : سيرآب نشد آن شتر . و گياه غمير چريدن ستور . و غمرة بر روى ماليدن زن جهة صفاى رنگ . تغمط ( taqammot ) م . ع . تغمط عليه التراب در خاك فرو پوشيد آن را . تغمغم ( taqamqom ) م . ع . سخن ناپيدا گفتن . تغمغم ( taqamqom ) ا . ع . سخن ناپيدا و بانگ و آواز دلاوران در كارزار . تغمل ( taqammol ) م . ع . فراخ نشستن در مجلس . تغمل ( taqammol ) ا . ع . فراخى . تغمه ( taqme ) ا . پ . علامتى كه صنعتگر بر روى صنعت خود گذارد و علامت افتخار و احترام و قبهء روى سپر و مدال . تغمية ( taqmeyat ) م ع . آسمان خانه ساختن . تغميد ( taqmid ) م . ع . غمد فلان : پوشيد و پنهان داشت فلان هر آنچه از وى آشكار گرديد از ننگ و عيب . تغمير ( taqmir ) م . ع . غمربه : دور كرد آن را يا دور انداخت . و غمرت المراة وجهها : غمرة ماليد زن بر روى جهة صفاى رنگ . و غمر فرسه : بكاسه آب داد اسب را براى تنگى آب . تغميس ( taqmis ) م . ع . كم نوشيدن . تغميض ( taqmiz ) م . ع . دور و باريك معنى كردن سخن را . و آسان داشتن از كسى بيع و شرارا . و چشم فرو خوابانيدن . و چشم فرو خوابانيده حمله كردن شتر رانده شدهء از آبخور بر راننده و باز رسيدن آن بر آب . و حقيقت كارى را دانسته در گذشتن در آن . و غمض لى فيما بعتنى ( بصيغهء امر . ) يعنى گويا اراده مىكنى كه مبيعهء مرا از جهة ردائت آن قيمت كم كنى . تغميض ( taqmiz ) ا . ع . ما اكتحلت تغميضا يعنى نخوابيدم . تغميم ( taqmim ) م . ع . پوشانيدن . تغنث ( taqannos ) م . ع . بر چسبيدن . و لازم شدن . و گران گرديدن . تغنثر ( taqansor ) م . ع . تغنثر بالماء : بىخواهش خورد آب را . تغنج ( taqannoj ) م . ع . ناز و كرشمه نمودن . تغنم ( taqannom ) م . ع . غنيمت شمردن . تغنى ( taqanni ) م . ع . سرائيدن . و سرود گفتن . و با زن عشقبازى كردن . و ستودن و يا نكوهيدن كسى را . و بىنياز گرديدن . تغنى ( taqanni ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرودگوئى و آوازخوانى . تغنية ( taqneyat ) م . ع . غناه الشعر و به : سرود گفت . و غنى بالمراة : عشقبازى نمود با زن . و غنى بزيد : ستود يا نكوهيد زيد را . و غنى الحمام : بانگ كرد كبوتر . تغنيم ( taqnim ) م . ع . غنمه كذا : غنيمت داد او را . تغنين ( taqnin ) م . ع . اغن گردانيدن كسى را . تغوج ( taqavvoj ) م . ع . دو تا گرديدن و خميدن . تغور ( toqur ) م . ع . تغر الكلب تغورا ( از باب فتح ) : كميز انداخت سگ . و تغر السحاب بالماء : باران ريخت ابر . تغور ( taqavvor ) م . ع . بغور آمدن . تغوط ( taqavvot ) م . ع . در مغاكى رفتن قضاى حاجت را و غائط كردن . تغوط ( taqavvot ) ا پ . - مأخوذ از تازى - غايط و پليدى . و تغوط كردن : پليدى انداختن . تغول ( taqavvol ) م . ع . گوناگون شدن يق تقولت المراة اى تلونت . و هلاك كردن . تغون ( taqavvon ) م . ع . ستيهيدن بر گناه . و پيش در آمدن . و شجاعت نمودن در جنگ . تغوية ( taqveyat ) م . ع . گمراه كردن و دفزك و چغرات گردانيدن شير را . تغويث ( taqvis ) م . ع . و اغوثاه گفتن . تغوير ( taqvir ) م . ع . بغور شدن . و در زمين فرو شدن آب . و فرو شدن آفتاب . و در نيم روز در آمدن . و در غاثره فرود آمدن . و در نيم روزان رفتن . و خفتن وقت نيم روز . و شكست خوردن . و در گذشتن . تغويط ( taqvit ) م . ع . فرو خوردن لقمه را . و لقمهء كلان گرفتن . و دور تك ساختن چاه را . تغى ( teq ) م . ع . تغت الجارية الضحك تغى ( از باب نصر ) خواست جاريه كه خنده را بپوشاند و نتوانست . و تغا الانسان : هلاك گرديد انسان . تغى ( teq ) ا . ع . خندهء بلند . تغيب ( taqayyob ) م . ع . تغيب عنى : ناپديد گشت از من . و در ضرورت شعر تغيبنى گفته شده . تغيث ( taqayyos ) ا . ع . فربهى . تغيث ( taqayyos ) م . ع . فربه شدن . تغير ( taqayyor ) م . ع . تغير عن حاله : بر گرديد از حال خود . تغير ( taqayyor ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خروج از حالت طبيعى و تبدل و خشم